Column Suiker: De voordelen van samen wonen

Elke maand verzorgt Ar-Tur in cultuurkrant de Suiker een column. Deze maand van de hand van onze projectleider Evelien Pieters over meervoudig wonen. De column is te lezen in de Suikerkrant van oktober 2013 en op de website van de Gazet van Turnhout

Appartementengebouw Mys_Eugène Wauters. Foto: Yves De Bont

Appartementengebouw Mys van architect Eugène Wauters. Foto: Yves De Bont

We moeten de volgende jaren nog heel wat woningen bijbouwen in Vlaanderen om iedereen te kunnen huisvesten. Om de schaarse groene ruimte die we nog hebben niet volledig vol te bouwen, zullen we compactere woonvormen moeten bedenken. Meer woningen bij elkaar bouwen, levert ruimtelijke en maatschappelijke voordelen op.

Vlaams Bouwmeester Peter Swinnen somde een aantal van deze ‘collectiviteitswinsten’ op, in het kader van de Pilootprojecten Wonen waarin op zoek wordt gegaan naar innovatieve woonvormen. Om te beginnen is het goedkoper om samen te bouwen en te wonen, en bespaart het energie. Het biedt de mogelijkheid om ruimten te maken die een gezin alleen moeilijk kan betalen: een grote tuin bijvoorbeeld, parkeren in een ondergrondse garage, maar ook een gedeeld logeerverblijf, een gemeenschappelijke keuken of een speelruimte voor kinderen. Ook zijn er sociale voordelen: bewoners kunnen een beetje op elkaar letten. Zo kan het jonge gezin de oudere buurvrouw helpen, zodat zij minder zorg nodig heeft. Naast de directe meerwaarde voor de bewoners, levert dichter bij elkaar wonen ook bredere voordelen op: minder kosten voor wegen en nutsvoorzieningen, minder verkeersdrukte, een beter behoud van het landschap en meer publieke ruimte.

Queens Residence van Crepain Binst Architecture. Foto: Crepain Binst Architecture

Queens Residence van Crepain Binst Architecture. Foto: Crepain Binst Architecture

Ruimte voor groen

Hoe een collectief woonproject van toegevoegde waarde kan zijn voor een hele buurt, toont het appartementengebouw op de voormalige Fordsite aan de Steenweg op Antwerpen. Het bureau Architects in Motion maakte het stedenbouwkundige voorstel om een compact gebouw te maken aan de ene kant van het perceel, waardoor aan de andere kant ruimte vrij bleef voor een openbaar parkje met doorsteekpad naar de Gierledreef. Het gebouw, ontworpen door ‘Crepain Binst architecten’, is vier lagen hoog en heeft een L-vorm waardoor het een gemeenschappelijke tuin afbakent. De woonkamers met balkons liggen aan de buitenkant, uitkijkend over het park en de straat. De gelijkvloerse woningen hebben een eigen tuintje, grenzend aan de parkruimte. Het is jammer dat de hekkens tussen de tuintjes en het parkje nogal hoog zijn, om zo de overgang tussen openbaar en privé kracht bij te zetten. Het is wachten tot de hagen hoger zijn, zodat het wat vriendelijker oogt.

Résidence Guillaume van architect Eugène Wauters. Foto: Riet Vanloo

Résidence Guillaume van architect Eugène Wauters. Foto: Riet Vanloo

Voor de vorm en materialen lijkt Crepain Binst inspiratie te hebben gevonden bij een appartementengebouw even verderop: Résidence Guillaume van architect Eugène Wauters. Het is een van de eerste appartementengebouwen in Turnhout, gebouwd in 1955. De slanke betonnen dakplaat en de witte balkonhekwerken zien we in een nieuwe variant terug bij het gebouw van Crepain Binst. Daar zijn de stalen hekwerken als stroken over de hele gevel doorgetrokken. Recht voor het gebouw staand, kijk je dwars door de tralies op de achterliggende geveldelen van hout en glas. Wanneer je langs het gebouw kijkt, slibben de hekwerken dicht tot friswitte stroken. Dit geeft de gevels een mooie gelaagdheid.

Het appartementengebouw van Wauters garandeerde de kopers in de jaren vijftig luxe en comfort met centrale verwarming, een ingerichte keuken, ingebouwde kasten, parketvloer in de living en garages. Zoals toen collectief wonen de centrale verwarming binnen ieders bereik bracht, zou dit nu bijvoorbeeld met duurzame aardwarmte kunnen gebeuren. Zo’n grote investering doe je gemakkelijker samen.

Kleinschalige collectiviteit

Verderop aan de Steenweg op Antwerpen staat nog een woongebouw van Eugène Wauters. Hier buiten de ring zijn de grotere, stedelijke blokken verruild voor vrijstaande villa’s in het groen. Op een van de percelen staat in plaats van één villa een blok met vier woningen. Appartementengebouw Mys uit 1964 is qua architectuur nog steeds aansprekend in een verfijnde modernistische vormentaal. De voorgevel is zeer open met metalen profielen van grond tot dakrand en glazen borstweringen.

Het is een mooi voorbeeld van een kleinere collectieve woonvorm die goed past in een meer dorpse, landelijke omgeving. De opgeblazen fermettes met appartementen die aan vele linten verrijzen, lijken geen kwalitatieve en duurzame oplossing. Het doel moet niet zijn klakkeloos zoveel mogelijk woningen aan elkaar te rijgen of opeen te stapelen. Juist willen we op zoek naar een passende inbedding met een verfijnde en duurzame architectuur, waarbij toegevoegde waarde voor de bewoners én de omgeving wordt gevonden.

De appartementengebouwen uit deze column staan op de Architectuurkaart voor Turnhout die Ar-Tur presenteert op 13 oktober tijdens de Dag van de Architectuur. Op de kaart staan projecten in Turnhout die antwoord geven op de vragen voor de toekomst. Na de presentatie van de kaart in de fuifzaal zijn enkele projecten te bezoeken. Kijk hier voor het volledige programma.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s