Lezing landschapsarchitecten Van Paridon x De Groot

ParidonxdeGroot2

VERSLAG – Donderdag 3 april gaf Ruut van Paridon van het bureau Van Paridon x de Groot landschapsarchitecten een lezing in Kamp C in Westerlo. Deze lezing is onderdeel van de reeks Less is More over duurzaam ruimtegebruik, georganiseerd door Kamp C en AR-TUR. Architecten, landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen lichten toe hoe zij op duurzame en innovatieve wijze omgaan met de schaarse ruimte. Lees hieronder het verslag dat gespreksleiders Peggy Totté en Els Nulens maakten van de lezingavond en bekijk de slides.

Referenties De Groot & van Paridon
In een kort overzicht schetst Ruut van Paridon de verschillende projecten waaraan het bureau de afgelopen jaren heeft gewerkt. Het gaat telkens over landschappelijke, ruimtelijke onderzoeken en projecten, vaak met een grote maatschappelijk relevantie: strategieën rond openbaar vervoersknopen in Heerhugowaard, nieuwe energielandschappen, onderzoek naar de kustveiligheid bij het stijgen van de zeespiegel tot ook de bouw van een biologisch dynamische boerderij.

Analyse van het erf
Vervolgens start hij een uitvoerige toelichting over het project Knooperven. In 2003 inventariseerde Van Paridon alle agrarische bedrijven: 90.000 stipjes op de Nederlandse kaart. In de ordening van de boerenerven zijn bouwpatronen te herkennen, die samenvallen met de verschillende Nederlandse landschappen. Afhankelijk van de streek, gaan bewoners een andere relatie aan met het landschap, en dit zorgt voor een gevarieerde kaart van Nederland. In veengebieden is de ruimtelijke opbouw van het erf en de akkers langs lange lijnen georganiseerd. In Kampendijk liggen de erven op hoger gelegen terpen, waarbij het omliggend landschap regelmatig overstroomd. Een kamerlandschap, met een grote herkenbare logica is nooit bedacht vanuit de lucht, ook al lijkt dit soms zo. De Noordoostpolder is duidelijk wel op de tekentafel tot stand gekomen. Conclusie: elke landschap heeft zijn eigen erftype.

Wat is nu de evolutie van het landschap en de landbouw? Iedere dag stoppen er in Nederland 7 boeren, ofwel elk jaar stoppen 2 tot 3% van alle boeren in Nederland. Van Paridon toont de kaart van Twente, en extrapoleert deze naar de toekomst. Tegen 2030 wonen er op de erven nog maar 15% boeren, de rest wordt een verburgerlijkt landschap: boerderetten, geësthetiseerde erven, andere vormen van bedrijvigheid (een autohandelaar bijvoorbeeld), enzovoort. Dit zijn geleidelijke processen die het landschap verarmen.

Ter illustratie zoomt Van Paridon in op het zuiden van Twente, een prachtig landschap met akkers, beplanting met eiken, weilanden en beeklopen. Een erf lijkt hier een toevallige concentratie van bebouwing onder aanwezige beplanting, met een openbare route dwars over het erf. Dit laat de essentie van een erf zien: een privé landschap dat publiek toegankelijk is.Sinds 1900 zijn de kleinere, fijnmazige routes van en naar erven echter vaak verdwenen. De oorspronkelijke beplanting had functionele redenen, maar verdwijnt eveneens geleidelijk aan tot de betekenis van het landschap volledig komt te vervallen.

ParidonxdeGroot1

Knooperf als nieuwe aanpak
In functie van behoud en herstel van het landschap, heeft Van Paridon het concept Knooperf bedacht. De erven blijven slechts kleine fracties van het landschap en de actieve boeren blijven de grootste eigenaars van de open ruimte. Toch kunnen de knooperven een belangrijke rol spelen. Vanuit elk erf kunnen landschappelijke structuren uitwaaieren als tentakels en zo samen een raamwerk in het landschap vormen. Het voorstel bouwt voort op de middelgrote boerenbedrijven, waarvan het grootste aandeel grond naar de grote boeren gaat en de randen en de routings terug bij het erf horen. Er ontstaan robuuste erven met een schaal die ertoe doet en die multifunctionele invulling kan krijgen (wonen, werken, parkeeroplossingen). De erven bouwen verder op de oorspronkelijke kwaliteit van het gebied, en zorgen dat bewoners opnieuw trots op het landschap zijn.

Van Paridon lijst de kwaliteiten of de landschapsambitie voor de Knooperven op: een goed erf, functioneel, toegankelijk, dient bij te dragen aan het beheer van het landschap en het moet inhaken op de grotere schaal en een relatie met zijn omgeving aangaan.

Tot slot laat hij een aantal voorbeelderven zien: de transformatie van een intensieve veehouderij van kippen, die door gemeente is uitgekocht en waarvan de vroegere kerkweg naar het erf hersteld wordt. Of de inrichting van een seniorenerf met een theetuin in de rand, die een nieuwe relatie met het dorp aangaat. Of in Vasse waar een oud, monumentaal landgoed aan de dorpsrand ingericht wordt als woonuitbreiding, in plaats van het bouwen van een nieuw woonwijkje. Hiermee besluit hij dat een goed Knooperf bijdraagt zowel aan het karakter van de regio, als aan de leefbaarheid van het dorp en het landschap.

 

Deze lezing is onderdeel van de reeks Less is More: minder ruimte vraagt om meer architectuur. Klik op onderstaande banner voor een overzicht van de gehele reeks.

LessIsMore_banner

 

2 Reacties op “Lezing landschapsarchitecten Van Paridon x De Groot

  1. Misschien is het goed om de datum van lezingen een beetje af te stemmen op die van Vibe. Ook zij geven vandaag een lezing, over ecologisch isoleren in het ecohuis in Antwerpen. Soms is het kiezen maar vaak is het ook alles of niets. Dank u.

    • Beste Christine,
      Hartelijk dank voor uw reactie. Wij proberen wel rekening te houden met andere programma’s en data, maar dat is soms lastig. We hebben de data en sprekers van de lezingenreeks Less is More al vastgelegd in september 2013, toen nog niet veel programma’s bekend waren voor deze periode. Maar zeker dank voor uw feedback, wij zullen bij het plannen van een volgende lezingenreeks zien of meer afstemming mogelijk is.
      Graag tot bij een van onze volgende activiteiten.
      Vriendelijke groet,
      Evelien Pieters / projectleider AR-TUR

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s