Column Suiker: Ongepaste (?) jaloezie

Foto: Filip Dujardin

Onze architectuurreporter Joep Gosen schrijft deze maand over nieuwe zorgwoningen in Gielsbos, ontworpen door Dierendonckblancke architecten. De column is gepubliceerd in de Suikerkrant van april 2014. 

Het Gielsbos te Gierle biedt een thuis aan mensen met een verstandelijke en lichamelijke beperking, ernstige gedragsproblemen en emotionele stoornissen. De bestaande woningen zijn technisch aan vernieuwing toe en de gebouwen voldoen niet meer aan de huidige visie op zorgverlening. Renovatie blijkt even duur als nieuwbouw. Daarom wordt in 2009 een open oproep uitgeschreven. Dierendonckblancke architecten uit Gent wint die.

Zij stellen voor de paviljoenachtige woningen stapsgewijs te vervangen door kleinschalige clusters. Die worden verbonden door een ringweg rondom gezamenlijke voorzieningen. De centrale as vervalt en er ontstaat een fijnmazig netwerk van wandelwegen en formelere circulatie.

Een cluster bestaat uit vijf zorgwoningen. Die zijn per twee en drie aan weerszijden van een ‘erf’ geschakeld. Dat erf is de centrale plek van het cluster. Een beetje zoals bij een boerenbedrijf. Hier vindt vermenging van functionele logistiek en personeel met bewoners en bezoekers plaats. Vanuit de woning is er zicht op dagdagelijkse activiteiten: het aankomen van het middagmaal, het ophalen van vuilnis, toekomen van familie…

GielsBos. Foto: Joep Gosen

Foto: Joep Gosen

Elke woning bestaat uit vijf huisjes van verschillende grootte. Ze zijn één bouwlaag hoog en hebben een zadeldak. De gevels bestaan uit divers materiaal: bruine baksteen, grijze en gele betonsteen, zichtbeton. Elk van hen heeft verschillende nuances en incidenteel zijn er meerdere in één volume gebruikt. De zadeldaken verschillen van vorm en helling. Ze zijn simpelweg bedekt met dakleer en ogen abstract surrealistisch. Op die manier wordt de vertrouwde huiselijke rusticiteit extra benadrukt en tegelijkertijd ontkracht. Als er dakpannen toegepast waren, zou het beeld van een fermette ontstaan. De verwijzing naar de traditionele Vlaamse rustieke huiselijkheid zou dan zo expliciet zijn dat het banaal zou worden.

De nevenschikking van huisjes toont nonchalant onordelijk, maar vertrouwd. Desondanks zit een woning gestructureerd in elkaar. Vanuit de ruime inkomhal kom je in de lange doorzonliving. Aan de ene zijde, achter de inkom, is er de keuken met een aparte zithoek. Aan de andere een patio die licht en lucht binnenlaat. Aan weerszijden daarvan vertrekt de rondlopende gang waaraan de slaapkamers liggen. Steeds als de gang de hoek om gaat, is er in het verlengde zicht naar buiten toe. Daar ontstaan afgezonderde zit- en ontspanhoekjes. De archetypische vorm is ook in het interieur voelbaar. Alle gebruiksruimtes lopen door tot onder het schuine dak. Zo ontstaat een grote ruimtelijkheid die toch intiem is omdat de ramen in hoogte begrensd zijn.

De gekozen materialen ondersteunen de intimiteit. Het betonstenen metselwerk is wit geverfd. Dragende betonnen delen zijn in het zicht gelaten. Het houten schrijnwerk is vernist. Alle vloeren zijn uitgevoerd in een aarderode tegel. Het vaste meubilair is in multiplex. De keuken is voornamelijk wit. Daar waar accentkleuren zijn toegepast, zoals in de badkamers, is dat in zachte pasteltinten. De expliciete materialiteit maakt het huis ‘leesbaar’ en geeft het een vertrouwde, menselijke schaal. De kleurkeuze is verfrissend, maar warm.

GielsBos. Foto: Joep Gosen

Foto: Joep Gosen

De indeling in duidelijk afgebakende, maar niet strikt begrensde zones wordt buiten doorgetrokken. Rondom de woningen komen tuinen, omringd door dik en vol struikgewas. Ter plaatse van een zichtas is dat onderbroken en is er, in tweede laag, uitzicht op het bos.

Elders in het bos staan twee ‘ankerwoningen’. Hier wonen mensen die beter te been zijn maar moeilijker handelbaar. Dientengevolge is de opbouw heel anders: meer opgedeeld in kleine, controleerbare ruimtes. Ze berusten op hetzelfde concept en vormgeving.

Ik ben jaloers op de bewoners van het Gielsbos. Niet vanwege hun beperking natuurlijk, maar omwille van hun woonsituatie. De bosrijke campus heeft de ongedwongen sfeer van een scoutskamp. De woningen zijn licht en luchtig maar ook geborgen en warm. Bovendien is er voldoende ruimte voor individuele vrijheid. De architecten zijn er in geslaagd een leefomgeving op maat van de bewoners en zorgverleners te maken die bovendien vanzelfsprekend overkomt. Ze zijn duidelijk met veel goesting, plezier en zorg (voor detail) aan het werk geweest.

Op 21 maart 2014 zijn de eerste 7 woningen officieel geopend.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s