Lezing Erik Wieërs – Collectief Noord

collectief-noord-1

VERSLAG – Dinsdag 6 mei gaf architect Erik Wieërs van Collectief Noord een lezing in de reeks Less is More: minder ruimte vraagt om meer architectuurDeze lezingenreeks over duurzaam ruimtegebruik wordt georganiseerd door Kamp C, provinciaal Centrum Duurzaam Bouwen en Wonen, en AR-TUR, centrum voor architectuur, stedelijkheid en landschap in de Kempen. Architecten, landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen lichten toe hoe zij op duurzame en innovatieve wijze omgaan met de schaarse ruimte. Lees hieronder het verslag dat gespreksleiders Peggy Totté en Els Nulens maakten van de lezingavond.

Ideologie en typologie
Erik Wieërs start zijn lezing met een interessant theoretisch betoog over de relatie tussen de heersende opvatting over de samenleving en de actuele architectuur. Vandaag zitten we in een maatschappij die geen aandacht heeft voor de relatie tot het collectieve. Onze maatschappij is sterk geïndividualiseerd en dit wordt weerspiegeld in de manier waarop iedereen zich heeft teruggetrokken op zijn privaat perceel. Bovendien is Vlaanderen quasi volgebouwd. Hoe kunnen we, als architect, hiermee omgaan? Hoewel Martin Buber een godsdienstfilosoof was, is zijn boek ‘Ich und du’ een belangrijke inspiratiebron voor Wieërs. Wieërs stelt dat we alles kleiner kunnen maken, of we kunnen gaan zoeken naar overlappingen tussen verschillende individuele delen (het washok? de tuin?…). Volgens hem zou het fout zijn om met een nieuwe ideologie of typologie te komen (er zijn er meer dan voldoende beschikbaar), of te zoeken naar nieuwe type-oplossingen. We hebben in de eerste plaats behoefte aan maatwerk. Hij illustreert dit aan de hand van enkele projecten van Collectief Noord.

Site van voormalige drukkerij, Antwerpen
In een binnengebied van een gesloten bouwblok in Antwerpen, heeft Collectief Noord een project van drie woningen en een architectenbureau gerealiseerd. In dit project is gaandeweg het idee van een collectieve tuin gegroeid, maar tegelijk veel aandacht besteed aan de behoefte aan privacy. Zo heeft elke woning een eigen dakterras als private buitenruimte, en is er geen voordeur gekoppeld aan de collectieve tuin. Er zijn enkel slaapkamers voorzien op het gelijkvloers, zodat er geen private toeëigening van de tuin kan gebeuren. De bezoekers aan de kantoren zorgen eveneens voor een beperkte dynamiek in het gebied. Een openbare route doorheen het gebied was echter niet gewenst in dit gebied. Dit zou de intimiteit van de plek teveel verstoren.

Woonzorgcluster Gitschotelhof, Antwerpen
Als een vrijstaand gebouw op een bouwperceel, zorgt het bestaande WZC Gitschotelhof voor een breuk met de omringende klassieke stratenstad met gesloten bouwblokken. Bij de uitbreiding en renovatie wil men het WZC niet langer als instituut in het straatbeeld neerzetten, maar wel als deel van het woonweefsel. Collectief Noord ontwerpt hiertoe een nieuwe rafelrand en maakt een nieuw publiek binnengebied. De seniorenwoningen zijn geschakeld rond collectieve tuinen, langs de straatzijde. De bouwhoogte is bewust tot maximaal drie lagen beperkt.  Het paviljoen in de publieke tuin is een cafetaria. Het resultaat is een project met een interessante schaalvariatie tussen het woonweefsel met de seniorenwoningen, en het publieke deel met de grotere gebouwen. Dit komt tevens tot uiting in de geveluitwerking. Zeventig sociale woningen, Pijpelheide Tussen bestaande verkavelingen, zijn zeventig sociale woningen gebouwd. In plaats van twee woningen onder één kap, is – vanuit de landelijke boerderij als inspiratiebron – gekozen voor een groep van tien woningen in grote vrijstaande volumes. Het resultaat zijn grondgebonden woningen op schaal van het landschap die niet lezen als individuele woningen. Er is ook aandacht besteed aan het herstel van de sociale cohesie in een sociale woonwijk, wat niet evident is. De collectieve of semi-publieke ruimtes zijn beperkt tot overdekte buitenruimtes voor woningen waar men op een bank vertoeft en een praatje maakt. Deze ruimtes vragen weinig onderhoud of specifiek beheer.

Basisschool ’t Alberreke
In de Albertstraat in Antwerpen is een basisschool gelegen in het binnengebied van een gesloten bouwblok. Bij de uitbreiding van de school heeft Collectief Noord gestreefd naar zo groot mogelijke openheid op het gelijkvloers niveau, zodat de straat overvloeit in de speelplaats. In het straatbeeld is er gekozen voor een grote erker als toonbeeld van een publiek gebouw. De overdekte speelplaats is opgevat als een gebouw.

Deze lezing is onderdeel van de reeks Less is More: minder ruimte vraagt om meer architectuur. Klik op onderstaande banner voor een overzicht van de gehele reeks.

LessIsMore_banner

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s