Uitstap Toekomst voor Dorpskerken

In België zijn steeds meer parochiekerken onderbenut. Vooral in de stadsrand en op het platteland, waar ook in de naoorlogse periode nog heel veel kerken gebouwd zijn. Wat is de toekomst van deze kerkgebouwen?

Vrijdag 25 januari 2019 zoeken AR-TUR en KULeuven inspiratie in Nederland. We bezoeken maar liefst zes Noord-Brabantse dorpskerken met een nieuwe functie. Je hoort van architecten en gebruikers over het proces om tot een andere invulling te komen. De uitstap is deel van Kempenlab 2 ‘Landschap van kerken’.

De projecten die we bezoeken:

Kerk in Heerle door Oomen Architecten©Filip Dujardin_hires

Foto: Filip Dujardin

1. St. Gertrudis van Nijvelkerk in Heerle, nu dorpshuis

Oomen architecten ontwierp een nieuwe invulling voor de Rijksmonumentale kerk waardoor deze nu ingebruik is als huisartsenpraktijk en dorpshuis, maar ook als kerk.
Rondleiding door: Sander Van Sambeek (Oomen architecten) en Cees Luijsterburg (beheerder dorpshuis)

sprundel_2

Foto: Bureau Dhondt

2. Johannes de Doperkerk in Sprundel, nu gemeenschapshuis De Trapkes

De architecten van Bureau Dhondt herontwierpen de kerk tot gemeenschapshuis De Trapkes, met lokalen voor bijeenkomsten en voorstellingen. Verenigingen en jongerenorganisaties kregen er onderdak, terwijl het gebouw ook nog dienst doet als kerk.
Rondleiding door: Erik Simonse (Bureau Dhondt)

42397010_1689655307828061_2114345557244772352_n

3. Willibrordus kerk in Hooge Zwaluwe, nu restaurant

Deze kerk is in 2013 aan de eredienst onttrokken. Sinds enkele jaren is Restaurant Onze Kerk in het gebouw gevestigd, naar ontwerp van Oomen architecten. Het restaurant biedt werkplekken aan mensen met een verstandelijke beperking en/of psychiatrische problematiek.
Hier genieten we van een lunch.

pauluskerk 5-r

Foto: CIER architecten

4. Pauluskerk in Dongen, nu zorgwoningen

Deze kerk is in 1967 gebouwd als hart van een jaren-zestig wijk in een sobere Bossche School-stijl. Architect Nico van der Laan was samen met zijn broer (Dom) Hans van der Laan verantwoordelijk voor de Cursus Kerkelijke Architectuur die tussen 1946 en 1973 in Den Bosch werd gegeven. In 2008 is de kerk door CIER architecten verbouwd tot zorgwoningen voor mensen met een verstandelijke beperking en een dagactiviteitencentrum.
Rondleiding door: Peter de Bont (CIER architecten)

SP2018-DePetrus-2-LowRes

Foto: StijnStijl

5. Petruskerk in Vught, nu bibliotheek

Het architectenbureau Molenaar&Bol&VanDillen maakte een nieuwe invulling en aanbouw bij deze grote kerk uit 1884. Het gebouw geeft nu ruimte aan een bibliotheek, het Vughts museum en diverse maatschappelijke organisaties. De boekenkasten van de bib staan op een railsysteem, zodat het middenschip vrijgemaakt kan worden voor evenementen.
Rondleiding door: Michael Bol (MBVD architecten)

HetSpeelhuis-hlmd-20181105-41fotoBvanHoek-lowres

Foto: Bart van Hoek

6. Onze Lieve Vrouwe Kerk in Helmond, nu Speelhuis

De laatste kerk is geen dorpskerk, maar bevindt zich in de stad Helmond (90.000 inwoners). Toen het oude Speelhuistheater door een brand werd getroffen nam het zijn toevlucht in de grotendeels leegstaande kerk. Van Dongen-Koschuch architecten ontwierpen een nieuwe indeling en oriëntatie voor het gebouw.
Rondleiding door: Joyce Zeeuwen (gemeente Helmond) en Mike Heemrood (Van Dongen-Koschuch architecten)

Praktisch

  • Datum: Vrijdag 25 januari 2019
  • Dagplanning:
    • 08u00 Vertrek Turnhout (Warandestraat 42)
    • 09u00 Opstap Station Noorderkempen (Brecht)
      (8u45 spoor 22 station Antwerpen-Centraal > 8u59 station Noorderkempen / kosteloos parkeren)
    • 19u30 Terug in Turnhout
    • 20u00 Terug aan station Noorderkempen
  • Ticketprijs: 48 euro. Bus, rondleidingen, lunch en koffie zijn inbegrepen in de prijs. Tickets bestellen. Vergeet niet de juiste opstapplaats te selecteren.

Kempenlab 2 Landschap van kerken

De vraag naar het toekomstige gebruik van kerkgebouwen is onvermijdelijk, maar het antwoord ontstaat meestal op praktische of economische gronden. Onderbenut blijven de architecturale kwaliteit, de mogelijkheden van de ruimte en de sociale relevantie van het kerkgebouw: wat is zijn rol in de wijk of het dorp?

In het Kempenlab Landschap van kerken’ belichten we die aspecten van de kerkgebouwen in een buitenstedelijke context. Samen met belanghebbenden, ontwerpers en experten gaan we op zoek naar een toekomst voor het rurale kerkgebouw.

Als casus bekijken we op de de Onze-Lieve-Vrouw-van-Altijddurende-Bijstandkerk in Den Hout. Deze kerk is nog volop in gebruik als gebedshuis. Welke rol kan deze kerk blijven spelen, ook op langere termijn? Hoe kan de relatie tussen kerkgebouw en omliggende wijk worden versterkt?

Als vervolg op deze uitstap organiseren we een werk-en-studiedag waarop we met stakeholders en experten aan de slag gaan. Binnenkort lees je meer op www.ar-tur.be. Geïnteresseerd? Laat het ons weten via info@ar-tur.be.

Dit Kempenlab is een samenwerking van AR-TUR met KU Leuven.